ಮಂಗಳೂರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ

ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ತಟದ ವರೆಗಿನ ಭೂಭಾಗದ ಜನ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದುದು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಈ ಬರಹದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತದ ಕೋಲ, ಬೈದರ್ಕಳ ಗರಡಿ, ಕಂಬಳ, ಕೆಡ್ಡಸ ಮೊದಲಾದುವು ಇಲ್ಲಿನ ಅನುಪಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತುಣುಕುಗಳು. ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಕುಂದಾಪ್ರ ಕನ್ನಡ, ಹವ್ಯಕ, ಬ್ಯಾರಿಭಾಷೆ, ಮಲಯಾಳಂ, ಮರಾಠಿ, ಅರೆಕನ್ನಡ ಇಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಅನೇಕ ಕವಲುಗಳು. ಪುತ್ತೂರಿನ ತುಳು ಬೇರೆ, ಉಡುಪಿಯ ತುಳು ಬೇರೆ. ಶಿವಳ್ಳಿಯವರ ತುಳುಬೇರೆ, ಗೌಡರ ತುಳು ಬೇರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಒಂದು ಧರ್ಮದ ಆರಾಧ್ಯಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಧರ್ಮದ ಜನರು ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ, ಜೈನ, ಅಣ್ಣಪ್ಪನಂತಹ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಪ್ಪನಾಡು ಡೋಲು, ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಅಂಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರಂತರ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆಗೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದ ಇದಿನಬ್ಬನ ಮಗ ಸುಲೇಮಾನ್, ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರ ಮಗ ಚಂದ್ರಶೇಖರ, ದೂಜ ಸೋಜರ ಮಗಳು ಐರಿನ್ ಒಂದೇ ಕೊಡೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತೋಟದ ಬದಿಯ ಗದ್ದೆಯ ಹುಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರ ಕೈಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ತಲುಪುವಾಗ ಎಲ್ಲರ ಹೆತ್ತವರೂ ಮಕ್ಕಳು ಬಂದರಲ್ಲಾ ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಗುಡ್ಡ, ಬೆಟ್ಟ, ತೋಟ, ಗದ್ದೆ, ಪಡ್ಪು, ಅಡ್ಕ, ಪದವು, ಮಜಲುಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತುಣುಕುಗಳು ಸೇರಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿಯ ಪ್ರಮೋದ, ತುಂಬೆಯ ಅಬ್ದುಲ ಅಜೀಜ್, ಕೊಳ್ನಾಡಿನ ಕೃಷ್ಣ ಸಾಲ್ಯಾನ್, ನಾರಾವಿಯ ರಿಚಾರ್ಡ್, ಉಜಿರೆಯ ಭಾಗಿರಥಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮದೆಂಬ ಅತೀವ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ. ಕದ್ರಿಗುಡ್ಡೆಯ ಆಕಾಶ ಚುಂಬಿಸುವ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ ಈಗಷ್ಟೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ ರತ್ನಾಕರ ಪೂಜಾರಿಯ ಮಗಳು ಸುಶ್ಮಿತಾಳಿಗೆ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ತಲೆಮಾರು ಹಿಂದಿನ ಮೋನಪ್ಪ ಪೂಜಾರಿ ಸರಪಾಡಿಯಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳದೆ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಓಡಿಹೋದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಊರಿನಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಜಗತ್ತು ಇಪ್ಪತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಅಡಿಯಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದೆಡೆ. ಏರುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಮಾಲ್‌ಗಳು ಐಟಿಬಿಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು, ಹೊರ ನಾಡಿನಿಂದ ಬಂದವರು ಹೀಗೆ ದಶಕಗಳ ಮುಂಚಿನ ಭೌತಿಕ ಮಂಗಳೂರು ಈಗ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಜತೆಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳು ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೋಮುದಳ್ಳುರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಭಜರಂಗದಳ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರು ಇಳಿಬಿಟ್ಟು ಗಿಡ ಮರವಾಗತೊಡಗಿತು. ರಾಮಮಂದಿರದ ಸುಳ್ಳು ಕನಸನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಜನ ಭಾವಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸುಳಿಗೆಗೊಂಡರು. ಅವರು ಕಳೆದು ಕೊಂಡ ಕನಸುಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ತರಕ್ಕಿಳಿಯಿತು. ಅಧಿಕಾರ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಚಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಕೆಳಸ್ತರದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ತನಕ ಹಣ ಹರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಬಲಪಂಥೀಯ ಧೋರಣೆಗಳಿಗೆ ಕೋಮುಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಮಾಜ ರಣರಂಗವಾಯಿತು. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಆದರ್ಶವಾಗತೊಡಗಿದರು.
ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಜನ ಕಷ್ಟದಿಂದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದು ಬ್ಯಾಂಕ್, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿ, ಉದ್ಯಮ, ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಠಿಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿಂದುಂಡು ತೇಗಿದ ಈ ತಲೆಮಾರು ಸ್ವಂತಕ್ಕೇನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಮೇಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿತು. ಸುಳ್ಳು ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಗುಮಾನಿಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸುತ್ತಾ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಜಾತಿಧರ್ಮಗಳ ನಡುವೆ ಬಿರುಕುತರುವಂತಹ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಇರುವ ಹಳ್ಳಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಫ್ -ಎತ್ತು ಕೋಣಗಳ ಮಾಂಸ, ಗೋಮಾಂಸವಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಗೋವು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಜನರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜನ, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇಲ್ಲಿಯವೇ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನ ಧರ್ಮಾಂತರವಾದವರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದೂ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಮಸಲ್ಮಾನರೊಡನೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಗೆ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. ಚರ್ಚುಗಳು ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾದುವು. ನೆರೆಮನೆಯ ಬಾಯಮ್ಮ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟರು. ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನಕ್ಕೆ ದಿಗಿಲಾಯಿತು. ಊರಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ? ಮಾಧ್ಯಮವೆಲ್ಲಾ ಚರ್ಚ್ ದಾಳಿ ಸುದ್ದಿ, ಇದು ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನಲು ನಾಚಿಕೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಕರ್ಫ್ಯೂ ಏನು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯ ಜನರಿಗೆ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾರವು ಎಂಬ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಥಮ ಬಿಜೆಪಿ ಸರಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರರೂಢವಾದಾಗ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳಗೆ ಭೀತಿಯೂ ಆವರಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯರೇ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪದ್ಮಪ್ರಿಯ ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕವು ಗುಜರಾತ್ ಮಾದರಿಯ ಬದಲು ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತೋ ಎಂಬ ದಿಗಿಲು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲು ಕಂಡಿತು.
ಇದರ ನಡುವೆ ಏಕಾಏಕಿ ಪಬ್‌ದಾಳಿ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲೇ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರ್ಣರಂಜಿತ ವರದಿ, ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮೂಲಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಮಾಡಿದವು. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮೂಡಿಬಂದವು. ದಕ್ಷಿಣದಿಲ್ಲಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯೊಬ್ಬಳು ಕೆಂಪುಚಡ್ಡಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಯುಗದ ಆಯುಧವನ್ನು ಬಲಪಂಥೀಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದಳು. ಮಂಗಳೂರಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧಃಪತನಕ್ಕಿಳಿದ ದುಃಖ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡು ಬಂತು.
ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಬದುಕಿನ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತನೆಗಳ, ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ, ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡು ಭೇದ ಭಾವಿಸದ ಮಂಗಳೂರು ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟು ಪಬ್‌ಗೆ ಹೋದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿತು. ಮಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಲುಗಾಡಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ದೇಶವಿದೇಶದ ಮಂಗಳೂರಿಗರು ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ರೋಧಿಸತೊಡಗಿದರು.
ಮಂಗಳೂರಿನ ಕಡಲ ತೆರೆಗಳು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ದಡಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ದಡದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವವರು ಯಾರು ಎಂದು ಯಾವತ್ತೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶೆಗಳು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಿರುವಾಗ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಪಬ್‌ಗೆ ಹೋದವರು, ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ಹೋದವರು, ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆ ಯಾಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಬೇಕು?